Behoud van cultuurhistorische parel Kruisdijkschans
We vinden het belangrijk dat de huidige en toekomstige generaties kunnen blijven genieten van natuur, landschap en erfgoed in Zeeland. Met onze inzet om Kruisdijkschans te behouden, beschermen we cultuurhistorisch erfgoed, natuur en ons unieke Zeeuwse landschap. Lees hier alles over dit succesverhaal.
Behoud van erfgoed
Kruisdijkschans is een cultuurhistorische parel uit 1640 en één van de tastbare overblijfselen van de Staats-Spaanse Linies in Zeeuws-Vlaanderen. De schans met omliggende gracht en wallen is aangelegd om de Spanjaarden tegen te houden in de zeventiende eeuw. Eeuwen later zijn de sporen van die geschiedenis nog altijd zichtbaar.
Maar voordat Het Zeeuwse Landschap de Kruisdijkschans in 2010 in eigendom kreeg, dreigde dit belangrijke stuk Zeeuws erfgoed verloren te gaan. Het pand verkeerde in zeer slechte staat, de gracht was dichtgegroeid en het terrein raakte steeds verder in verval. Er werd gekozen voor een herstelplan waarin gebouw, omwalling, grachten, historische tuin en natuurwaarden als één geheel werden aangepakt.
Van verval naar hernieuwde glorie
Wie vandaag over de wallen van de Kruisdijkschans wandelt, ziet een plek waar eeuwen Zeeuwse geschiedenis samenkomen. Van de Staats-Spaanse Linies tot de buitenplaats die er later ontstond: verschillende perioden uit de geschiedenis van Zeeuws-Vlaanderen zijn hier nog altijd zichtbaar. Dankzij de verwerving en het herstel door Het Zeeuwse Landschap bleef deze bijzondere plek behouden en werd zij in oude glorie hersteld.
Het historische gebouw werd met zorg gerestaureerd en heeft een nieuwe toekomst gekregen als woonhuis. Ook de grachten werden vrijgemaakt en de historische tuin kreeg opnieuw vorm. Daarmee werd de samenhang tussen schans, buitenplaats en landschap hersteld. Bij het herstel stonden zowel de cultuurhistorische waarde als de biodiversiteit centraal. Daardoor ontstond een plek waar erfgoed, landschap en natuur elkaar versterken.
Natuur en erfgoed komen samen
Bij het herstel van het terrein is volop ruimte gemaakt voor natuur. Struweel op de wallen werd deels verwijderd, de buitenwallen kregen hooibeheer en kunstmest bleef achterwege. Binnen enkele jaren keerden bijzondere planten terug, waaronder bijenorchis, grote bevernel, veldlathyrus en grote ratelaar. In de schemering jagen kerkuil en steenuil rond het terrein en in de grachten verschenen kamsalamanders en groene kikkers.
Boomkikker keert terug
In 2013 werd opnieuw een roepend mannetje van de boomkikker gehoord. Een soort die lange tijd dreigde te verdwijnen uit Zeeuws-Vlaanderen. Maar inmiddels is de Kruisdijkschans net zoals de rest van West-Zeeuws-Vlaanderen een boomkikkerbolwerk. Bij de meest recente telling zijn bijna honderd roepende mannetjes waargenomen. De natuurwaarden zijn daarmee niet alleen teruggekeerd, maar versterken het historische landschap dat hier is behouden.
Beleef de Kruisdijkschans
Wie de Kruisdijkschans zelf wil beleven, kan de wandelroute over de buitenwallen volgen. Het huis is normaal niet toegankelijk, behalve tijdens Open Monumentendag. Vanaf de wallen zijn de contouren van de oude schans, de herstelde grachten en het kleinschalige landschap goed te zien. Hier is zichtbaar wat behoud oplevert: een uniek stuk Zeeuws erfgoed werd veiliggesteld voor nu en toekomstige generaties.
