Voorraadkelder Kruisdijkschans hersteld

foto Fred Schenk

Onlangs is er weer een bijzonder onderdeel van de Kruisdijkschans gerestaureerd: de in een apart gebouwtje aangelegde voorraadkelder. Vermoedelijk was dit een ijskelder, later gecombineerd met aardappelkelder. Zo’n kelder is een ideale winterverblijfplaats voor vleermuizen. Die krijgen er dan ook alle voorrang. De kelder is vrij toegankelijk voor publiek, maar zal worden afgesloten tijdens de winterslaap van de vleermuizen. Geïnteresseerden wordt aangeraden nog even te wachten voordat ze de kelder gaan bezichtigen: het is er door de werkzaamheden nog erg blubberig.

In of na 1762 is de Kruisdijkschans van fortificatie getransformeerd tot een bescheiden buitenplaats. De stenen redoutetoren werd verbouwd tot het huidig buitenhuis. De aanleg van buitenplaatsen op voormalige schansen is een typisch Zeeuws-Vlaams verschijnsel met de Moffenschans bij Terneuzen, de Elderschans, de Krabbeschans, de buitenplaats Bloemendaal op de Aardenburgse wallen en mogelijk de Jufferschans bij IJzendijke. De beperkte grootte van het huis, bepaald door de plattegrond van de redoutetoren, zal het in de 19de eeuw noodzakelijk hebben gemaakt om het huis uit te breiden met aanbouwen.

De kelder dateert uit diezelfde periode (na 1762 en voor 1824).
Dergelijke ijskelders werden in de winter gevuld met uit de vijvers gezaagde ijsblokken. In de zomer werden drank en voedsel gekoeld met brokken ijs uit de ijskelder. De ijsbrokken werden in een zogenaamde ijskast geplaatst. Dit was een houten kast bekleed met zink met in het midden een ruimte voor het ijs en aan weerszijden bergruimtes en een kraantje aan de onderzijde om het smeltwater af te voeren.
De kelder op de Kruisdijkschans was in de 20e eeuw, en mogelijk al vroeger, afgedekt met een laag grond waarover met een raamwerk weer de pannen waren gelegd. Deze constructie was bedoeld om vertrapping door het vee tegen te gaan. Met de komst van de koelkast op elektriciteit verloren ijskelders hun functie en raakten in verval zoals ook op de Kruisdijkschans gebeurde.
De voorraadkelder is herbouwd op de nog aanwezige restanten van de muren. De restauratie was mogelijk dankzij een bijdrage van de Nationale Postcode Loterij.

 

Stichting Het Zeeuwse Landschap

Stichting Het Zeeuwse Landschap beheert en beschermt waardevolle gebieden en historische pareltjes in Zeeland, bij elkaar bijna 10.000 ha. Geniet mee dankzij de vele wandelroutes, uitkijkpunten en excursies!

Ontwerp & realisatie: Nilsson

Privacyverklaring